The Legacy of Music
De avond en de ochtend na de moord op John Lennon

De avond en de ochtend na de moord op John Lennon

8, December 2018

‘Het is zeven uur. Radionieuwsdienst verzorgd door het ANP, met een korte uitzending. In New York is de popmusicus en zanger John Lennon doodgeschoten. De oprichter van de voormalige Britse popgroep The Beatles is 40 jaar geworden. Lennon werd vlak voor zijn woning in New York neergeschoten en overleed kort daarna in een ziekenhuis. De dader van de aanslag, door de politie omschreven als gestoord, is aangehouden.’

Door Kevin Jolly

 

De avond en de ochtend na de moord op John Lennon

 

Zo hoorde Nederland op dinsdagochtend 9 december 1980 over de dood van John Lennon. In Amerika was het nieuws anderhalf uur eerder ingeslagen als een bom. Sportjournalist Howard Cossell was de eerste die de dood van Lennon live op tv bekend maakte tijdens het programma Monday Night Footbal.

Op 9 december 1974, was Lennon nog bij Cosell te gast geweest in hetzelfde programma – duidelijk onder de indruk van de ambiance in het stadion: ‘They make rockconcerts look like teaparties.’ Hoe kon hij weten dat bijna zes jaar later het nieuws van zijn eigen dood het opgewonden sportverslag in één keer stil zou leggen en de kolkende footballwedstrijd tot een onbelangrijk spelletje zou maken. Of zoals Howard Cosell het in de uitzending verwoordde:  

‘Yes, we have to say it. Remember this is just a football game, no matter who wins or loses. An unspeakable tragedy confirmed to us by ABC News in New York City: John Lennon, outside of his apartment building on the West Side of New York City, the most famous, perhaps, of all of The Beatles, shot twice in the back, rushed to Roosevelt Hospital, dead on arrival.’

Officieel was er nog niks naar buiten gebracht, maar het toeval wilde dat Alan Weiss, een medewerker van de zender ABC, die nacht ook op de spoedeisende hulp was toen Lennon daar werd binnengebracht.

John Lennon was die avond de stad in gegaan en na een dinertje besloten hij en Yoko terug naar huis te gaan. Normaal gesproken zou hun limo via de beveiligde ingang het Dakotagebouw binnenrijden, maar deze keer had het stel zin in een avondwandeling. De auto stopte op 72nd street en vanaf daar slenterden ze naar het wooncomplex. Daar stond Mark David Chapman hen buiten op te wachten, in zijn ene jaszak het boek ‘The Catcher in the rye, met daarin geschreven ‘Dit is mijn boodschap’ en in zijn andere jaszak een geladen Charter Arms .38 pistool.  Chapman had eerder op die dag Lennon al aangesproken voor het gebouw, hem om een handtekening gevraagd, maar durfde toen de trekker niet over te halen. Deze avond had hij al zijn moed verzameld, het moest gebeuren. Hij vuurde vijf kogels in de rug van Lennon, die neerviel, riep dat op hem was geschoten, dat hij pijn had. Hij probeerde wanhopig om het gebouw binnen te kruipen, maar enkele seconden later verloor hij zijn bewustzijn en bleef levenloos liggen, zijn gezicht in een plas bloed. Chapman stond er naar te kijken, deed zijn jas uit en wachtte tot de politie hem zou arresteren. Later zou hij de moord verklaren als een verbitterde jacht naar wereldroem. Hij wilde de ‘bright light of fame, of infamy. Notoriety was there. I couldn’t resist it.’

 

De avond en de ochtend na de moord op John Lennon

(Foto: Lennon signeert het album Double Fantasy voor Mark David Chapman, die hem een paar uur later zou doodschieten.)

 

Yoko Ono probeerde de bekendmaking van het overlijden van haar man te vertragen omdat ze zelf de eerste wilde zijn die het nieuws aan hun vijfjarige zoon Sean zou vertellen. Het bleek tevergeefs. Aan de andere kant van de oceaan, in Engeland, werd Julian – Lennons zoon uit zijn eerste huwelijk – midden in de nacht wakker doordat het huis omsingeld werd door een batterij fotografen en cameramannen. Toen hij niet naar buiten mocht en niemand hem wilde vertellen wat er aan de hand was tot zijn moeder thuis was van een etentje, wist hij genoeg. Er was iets vreselijk mis met zijn vader.

De volgende ochtend had in Hilversum Felix Meurders de lastige taak om het nieuws van de moord te verwerken in zijn radioprogramma ‘De dingen van de dinsdag’. Lennon was om half zes ’s ochtends Nederlandse tijd overleden en Meurders werd die ochtend uit zijn bed gebeld door Karel van de Graaf die hem vertelde dat er werk aan de winkel was. Maar wat moest je in die internetloze tijd? Tegenwoordig zou de hele programmering aan de kant zijn geschoven, toen moest Meurders het in zijn eentje zien te rooien. Hij probeerde allerlei artiesten op te bellen, maar niemand nam zo vroeg op. Ook de fonotheek van Hilversum, met het complete radioarchief en alle lp’s, bleef gewoon tot tien uur ’s ochtends dicht. Daar ging een moord op een Beatle niks aan veranderen. Uiteindelijk besloot Meurders maar zijn eigen Beatles-albums naar de studio mee te nemen om na elke drie platen een nummer van Lennon te draaien.

 

De avond en de ochtend na de moord op John Lennon

 

Wat er de dagen erna gebeurde laat zich raden. Lennon had drie weken daarvoor zijn comeback-album Double Fantasy uitgebracht, een door de pers (terecht) matig ontvangen plaat, dat nu omhoog schoot in de hitparade. De solocarrière van Lennon was commercieel gezien nooit heel succesvol geweest. Alleen de song Whatever gets you thru the night (1974) werd dankzij de medewerking van Elton John een nummer 1 hit. Maar nu waren zijn albums niet aan te slepen. En ook Imagine, een nummer uit 1971, kwam opnieuw in de winkels en werd de bestverkopende plaat van Lennon. En daarmee postuum zijn lijflied.

Zes dagen later werden in steden overal ter wereld 10 minuten stilte gehouden. In Liverpool kwamen 30.000 fans bijeen om te rouwen en in New York wel 225.000. Radiozenders bleven stil. En ook in Amsterdam liepen een paar honderd man mee in een fakkeltocht.
Mark David Chapman kreeg 20 jaar tot levenslang met dwangverpleging. Nu, 38 jaar later, zit hij nog steeds achter de tralies. Zijn tot op heden negen verzoeken tot voorwaardelijke vrijlating zijn steeds categorisch afgewezen.
Eén persoon is in dit verhaal nog niet voorgekomen. Een man met wie Lennon voorgoed verbonden zou blijven. Paul McCartney was dan ook de eerste die Yoko die nacht opbelde .
Na afloop was er publiekelijk verontwaardiging over de schijnbaar obligate reactie van McCartney op de moord, ook woonde hij de begrafenis niet bij. Alsof het hem koud zou laten. Maar het tegenovergestelde was aan de hand. Paul McCartney wist zich geen raad met de dood van zijn voormalige bandgenoot. Lennon was voor McCartney veel meer geweest dan zomaar een collega. Veel meer dan een vriend. Vanaf het allereerste moment dat ze elkaar tijdens een tuinfeest ontmoeten (6 juli 1957), waar Lennon met zijn band The Quarrymen speelde, was de toen vijftienjarige McCartney diep onder de indruk geweest van de twee jaar oudere Lennon.
Deze jeugdige bewondering heeft McCartney altijd gehouden. En dat zorgde meteen voor een levenslange worsteling. Want hoewel McCartney hem eerst in muzikantschap en later als leider van de Beatles voorbij zou streven en hoewel ze daarna nog de grootste ruzies zouden krijgen, advocaten op elkaar af zouden sturen en elkaar zwart zouden maken op hun solo-platen, lukte het McCartney niet om afscheid te nemen van John Lennon. Hij moest met hem bezig blijven. Lennon is altijd zijn jeugdidool gebleven.
In de jaren zeventig zijn er verschillende momenten geweest dat McCartney en Lennon weer toenadering zochten en er misschien een nieuwe samenwerking kon ontstaan. Maar steeds kwam er weer iets tussen. Het was ook nog te snel.
In 1980 maakte Lennon zijn comeback, nadat hij de muziekindustrie vijf jaar had verlaten om voor zijn zoon te zorgen. Hij was inmiddels een man van middelbare leeftijd. Hij was rustiger, had de woede en pijn van zijn jeugd achter zich kunnen laten en was duidelijk gelukkig met hoe zijn leven er op dat moment uit zag. Ook McCartney stond op een kantelpunt in zijn carrière. Niet lang daarna zou hij zijn band, Wings, opdoeken en stoppen met touren. Een reunie van de twee Beatles – en daarmee misschien van de hele band – zou voor de hand liggen. Tot vijf kogels van een gestoorde fan daar een eind aan maakten.

 

Reacties