The Legacy of Music
Hoe Paul Simon’s Graceland tot stand kwam

Hoe Paul Simon’s Graceland tot stand kwam

25, August 2018

Paul Simon’s Graceland, het levendige album dat vandaag 32 jaar geleden werd uitgebracht, is een van de meest geliefde albums in de popgeschiedenis. Hoe kwam Paul Simon op het idee om een album op te nemen met Zuid-Afrikaanse muzikanten?

 

 

Het begin

Heidi Berg, een jonge singer-songwriter en lid van de Saturday Night Live band informeert bij Lorne Michael, maker van het programma, naar haar muziekkansen. Michael verwijst haar naar zijn goede vriend Paul Simon. Simon is onder de indruk van Berg en stelt voor nummers voor haar te produceren. De twee houden een aantal sessies om de muzikale richting te bepalen. Op een dag neemt Berg een van haar favoriete tapes mee. Ze vertelt enthousiast over de Zuid-Afrikaanse muziek die erop staat. Simon, op zoek naar de juiste richting voor Berg, leent het tape-je en raakt tijdens zijn ritten van Manhattan naar zijn strandhuis volledig in de ban van de muziek. Paul Simon: “Het was heel vrolijke zomermuziek. Het klonk als de vroegere mid-fifties rock & roll, zoals de nummers die het label Atlantic uitbracht in die periode. Ik luisterde er minstens een maand naar voor de lol voordat ik begon met het verzinnen van melodieën. Zelfs toen verzon ik ze niet met als doel het schrijven van nieuwe liedjes. Ik was gewoon aan het meezingen met de tape, zoals zoveel mensen doen. En na een tijdje dacht ik: wie zijn al deze muzikanten die ik hoor. Dat zou het begin worden van Graceland.” Opgewonden belt hij met zijn label die hem in contact brengt met de Zuid-Afrikaanse producer Hilton Rosenthal. Deze weet het favoriete nummer van Simon te traceren. Het is een instrumentaal nummer getiteld Gumboots van de Boyoyo Boys. Simon wil meteen de rechten op het nummer kopen zoals hij ooit deed met het volksliedje ‘El Condor Pasa’. Maar Rosenthal stelt voor om een album op te nemen met Zuid-Afrikaanse muziek. De geïnspireerde Simon stemt toe.

 

Koppig

Wat Simon niet wilt, is een plaat maken met sessiemuzikanten. In de jaren 70 reist hij af naar Jamaica om met plaatselijke muzikanten het reggae nummer ‘Mother and Child Reunion’ op te nemen in de befaamde Dynamic Sound Studio’s. Om de muziek van het cassettebandje met Zuid-Afrikaanse muziek op plaat te krijgen, weet hij dat hij naar Zuid-Afrika moet. Het opnemen in Zuid-Afrika halverwege de jaren tachtig is niet alleen gevaarlijk, het is ook verboden door de Verenigde Naties. De Zuid-Afrikaanse regering wordt geboycot vanwege de onrechtvaardige en immorele praktijken van apartheid. Ook het samenwerken met Zuid-Afrikaanse muzikanten elders in de wereld is verboden. Paul Simon weigert zich te vertellen wat hij moet doen – niet door de V.N. of iemand anders. De koppige kunstenaar neemt op waar hij dat wilt en met wie hij dat wilt. Vastbesloten zijn muze te achtervolgen, besluit hij naar Zuid-Afrika te gaan. Paul Simon: “Ik wist dat ik zou worden bekritiseerd als ik ging. Maar ik volgde mijn muzikale instinct in het willen werken met mensen wiens muziek ik enorm bewonderde.”

 

 

De opnames

Vergezeld door technicus Roy Halee, arriveert Simon begin februari 1986, minder dan een jaar na de eerste keer dat hij de muziek hoort in Zuid-Afrika. Met producer Hilton Rosenthal om de culturele kloof te overbruggen, boeken ze ruimte in de Ovation Studio’s in Johannesburg en schakelen ze lokale musici in. In plaats van een specifiek nummer in gedachten te hebben, start Simon met spelen om te zien wat er uitkomt. Rosenthal neemt contact op met veel van de bands die op het cassettebandje staan. De band Tau ea Matsehka geeft ‘The Boy In the Bubble’ zijn beat en generaal MD Shirinda en de Gaza Sisters creëren de kenmerkende achtergrond op ‘I Know What I Know’. Met de Boyoyo Boys wordt een nieuwe versie van hun eigen ‘Gumboots’ opgenomen. Roy Halee: “We gingen hier heen met niets op papier. Het was een idee, een concept. En iedereen dacht dat we gek waren.“  In de tweede week van de studiosessies vormen Simon en Halee de groep van muzikanten die de ruggengraat vormen van de Gracelandband: Chikapa “Ray” Phiri van de band Stimela op gitaar, Tao Ea Matsekha’s bassist Bakithi Kumalo en Stimela’s Isaac Mthsli op drums. Met een roterende groep van lokaal beroemde muzikanten uit het nabijgelegen Soweto gaan de jams verder. Simon doet er alles aan om ervoor te zorgen dat zijn Zuid-Afrikaanse collega’s tijdens de sessies als gelijken worden behandeld. Hij biedt de band bijna $ 200 dollar per uur aan – gelijk aan de sessiemuzikanten in New York. Hij belooft de credits te delen voor elke muzikale of lyrische inbreng. Als de sessies verplaatst worden naar New York en Londen zorgt hij ervoor dat zijn muzikanten eerste klasse vliegen, in de beste hotels verblijven en in vijfsterrenrestaurants eten.

 

 

‘Diamonds…’

Graceland wordt oorspronkelijk gepland in juni 1986, maar het label besluit de release tot eind augustus uit te stellen. Als Simon in mei opnieuw samenkomt met de Soweto ritmesectie en Ladysmith Black Mambazo voor een optreden in Saturday Night Live besluit hij de studio op te zoeken.  “We zijn er nu toch, we kunnen net zo goed een nieuw nummer opnemen,” is zijn gedachte. Simon’s relatie met het a-capella-koor is maanden eerder ontstaan als ze ‘Homeless’ opnemen in de Abbey Road Studios in Londen. Uit de New York sessie in mei 1986 ontstaat het verbluffende ‘Diamonds on the Soles of Her Shoes’.De vocalen van Ladysmith Black Mambazo worden geaccentueerd door het percussiewerk van Youssou N’Dour. Het nummer wordt als laatste toegevoegd op het album.

 

‘You Can Call Me Al’

Op 25 augustus 1986 ligt het album in de winkels. De eerste kritieken zijn positief. Een week later verschijnt ‘You Can Call Me Al’ op single. Simon schrijft het nummer na een hilarisch voorval op een feestje. De Franse componist en dirigent Pierre Boulez, ook op het feestje, tikt bij het naar huis gaan Simon op de schouder en zegt beleefd: “Sorry maar ik moet gaan Al, en doe de groeten aan je vrouw Betty”. Paul Simon is niet gelukkig met de video die geschoten word van You Can Call Me Al. Hij wil een nieuwe video laten schieten. Lorne Michael van Saturday Night Live, ook bevriend met komiek Chevy Chase, vraagt de acteur of hij Simon’s nieuwe plaat al heeft gehoord. Chase heeft het nog niet beluisterd waarop Michael een paar nummers laat horen. Ook Chase is enthousiast. Michael vertelt: “Paul is niet gelukkig met de video. Kun jij niet iets doen? “ In de video playbackt Chase Paul Simon’s zang. De clip van “You Can Call Me Al” is daarna niet weg te slaan van MTV en draagt daarmee bij aan het enorme succes. Jonge kinderen, inmiddels volwassen, geloven jarenlang dat Chase degene is die het nummer écht zingt… 

 

 

In 1987 wint Paul Simon met Graceland de Grammy Award voor Album of the Year.  Het album weet kunst van politiek, en de culturele expressie van regels en voorschriften te scheiden. Daarom is het album van onschatbare waarde, niet alleen in de wereld van muzikanten maar ook in de harten van Simon’s ontelbare fans.

Heidi Berg wacht in de zomer van 1984 tevergeefs op antwoord van Paul Simon én op haar uitgeleende cassettebandje. Het album van de jonge singer-songwriter komt nooit van de grond. Heidi Berg wordt wel als eerste bedankt in de liner notes van het album…. 

 

 

vertaald van Rolling Stone.com – cbcmusic.com

 

 

Reacties