The Legacy of Music
Nina Simone: 10 politiek geladen nummers

Nina Simone: 10 politiek geladen nummers

19, May 2018

Was Nina Simone in 2003 niet overleden aan de gevolgen van borstkanker, dan had ze dit jaar haar 85ste verjaardag gevierd. De Amerikaanse zangeres zal bij velen vooral bekend zijn dankzij het opgewekte My Baby Just Cares For Me, een opname uit 1958 die dankzij een parfumreclame in 1987 een hit werd. Nina Simone gebruikte haar songs echter ook om met priemende vinger te wijzen op het onrecht in de wereld. Een overzicht van haar tien meest politiek geladen nummers.

 

 

 

In 2015 verscheen What Happened, Miss Simone?, een fascinerende documentaire over het leven en werk van Nina Simone. Ze kwam er vooral naar voren als een boze vrouw, die vol wrok terugkeek op een getroebleerd leven. De Amerikaanse zangeres had er ook alle reden toe. Ze groeide op in een arm, religieus gezin en gaf al vroeg blijk van een enorm muzikaal talent. Hoewel de auditie zeer geslaagd was, werd ze in 1950 niet toegelaten op het prestigieuze Curtis Institute of Music conservatorium in Philadelphia. Het werd niet hardop uitgesproken, maar de reden was zonneklaar. Haar zwarte huidskleur had haar parten gespeeld. Terwijl ze alles had om een succesvol klassiek concertpianiste te worden, moest ze zich tevredenstellen met engagementen in hotels, clubs en restaurants. Omdat de klassieke muziek onbereikbaar was, stortte ze zich op de jazz. Het zou haar alsnog succes brengen, maar het gevoel van onrecht zou de rest van haar leven aan haar gemoed knagen.

 

Van een echtgenoot annex manager die haar fysiek en geestelijk mishandelde, tot zakelijke beslissingen die noodlottig uitpakten, rustig was het zelden in het leven van Nina Simone. Op haar beurt verwaarloosde ze haar eigen dochter en terroriseerde haar omgeving met haar woedeaanvallen en onredelijke eisen. Ze was al redelijk op leeftijd toen ze in 1985 tijdens een ruzie met een medewerker van een platenmaatschappij een pistool trok en de arme man onder vuur nam – en gelukkig miste. In haar autobiografie vertelt zangeres Janis Ian dat ze er zelf getuige van was dat Nina Simone opnieuw een pistool trok toen een eigenaar van een schoenenzaak een paar sandalen weigerde terug te nemen, terwijl er duidelijk dagen op gelopen was. De reeks anekdotes is eindeloos en allemaal zijn ze even verontrustend.

Gelukkig leefde ze haar gevoel voor onrecht niet alleen uit op haar omgeving. Haar woede en frustratie verpakte ze ook in songs. Soms zelfgeschreven, maar ze wist ook andermans werk zich helemaal eigen te maken. Haar tien felste protestsongs.

 


Onlangs verscheen de dubbel-LP Nina Simone – Sunday Morning Classics met daarop een selectie van rustige, bluesy nummers. Het dubbelalbum geeft een sterk beeld van hoe maatschappelijk bewogen Simone was…De dubbelaar is verkrijgbaar op 180grams vinyl en met een openklapbare hoes. Ook is er een downloadcode van het album toegevoegd.

 


 

Mississippi Goddam (1963)

Nina Simone schreef het nummer in 1963 in een vlaag van intense woede nadat de details wereldkundig waren geworden over de moord op zwarte jongen Medgar Evers en de bomaanslag op een kerk in Birmingham, Alabama waarbij vier meisjes omkwamen. In beide gevallen waren het moorden met een duidelijk racistisch motief. De zangers vertolkte het nummer in die periode regelmatig tijdens optredens, maar de single werd door veel radiostations geboycot. Later bleek dat het uitbrengen van dit nummer haar in commercieel opzicht veel schade had berokkend. Platenmaatschappijen werden huiverig om in haar te investeren. Een live versie is te vinden op Nina Simone in Concert uit 1964.

Old Jim Crow (1964)

Old Jim Crow is een scherpe aanklacht tegen de zogenaamde Jim Crow Laws, die in de zuidelijke staten van Amerika sinds de 19e eeuw de scheiding tussen de rassen regelden. Halverwege de jaren zestig waren resten daarvan nog steeds zichtbaar in dat deel van Amerika. Ook dit nummer is afkomstig van Nina Simone in Concert.

Strange Fruit (1965)

Wat Mississippi Goddam was voor Nina Simone, was Strange Fruit voor Billie Holiday: een felle aanklacht tegen het gruwelijkheden waar zwarte Amerikanen in de vorige eeuw aan blootstonden. Strange Fruit werd overigens geschreven door Abel Meeropol, alias Lewis Allen en in 1939 door Billie Holiday op de plaat gezet. De indrukwekkende interpretatie van Nina Simone is te vinden op haar album Pastel Blues. Uitgerekend een sample van deze versie werd door Kanye West gebruikt in  Blood On The Leaves, te vinden op zijn album Yeezus.

Four Women (1966)

In dit nummer, afkomstig van haar album Wild Is The Wind uit 1966, schetst Nina Simone op een indringende manier het lot van de zwarte Amerikaanse vrouw aan de hand van vier pijnlijke stereotypen.

Backlash Blues (1967)

Voor dit protestnummer schreef Nina’s vriend en dichter Langston Hughes de tekst en Nina Simone de muziek. Het schetst een dramatisch beeld van de tijd, met een snel escalerende oorlog in Vietnam: ‘Mr. Backlash, Mr. Backlash, Just who do think I am, You raise my taxes, freeze my wages, And send my son to Vietnam. Het is te vinden op Nina Simone Sings the Blues.

I Wish I Knew How It Would Feel to Be Free (1967)

In de loop van de jaren zestig raakte Nina Simone steeds intensiever betrokken bij de burgerrechtenbeweging. Het bracht haar ertoe om I Wish I Knew How It Would Feel to Be Free op de plaat te zetten, een in 1963 geschreven door Billy Taylor and Dick Dallas jazznummer. Het werd in het midden van de jaren zestig omarmd door jong, zwart en idealistisch Amerika.

Why? (The King of Love is Dead) (1968)

De moord op dominee Martin Luther King schokte de wereld, maar liet natuurlijk vooral diepe sporen na in de zwarte Amerikaanse gemeenschap. Op 7 april 1968, drie dagen na de aanslag, vertolkte ze het nummer Why? (The King of Love is Dead) tijdens een optreden. Het door haar bassist Gene Taylor geschreven nummer kwam terecht op het album ‘Nuff Said uit 1968.

To Be Young, Gifted and Black (1969)

De tekst was van Weldon Irvine, voor de muziek tekende Nina Simone zelf. Het nummer was in de eerste plaats een eerbetoon aan de zwarte schrijfster Lorraine Hansberry, een goede bekende van de zangeres, die in 1965 aan kanker overleden was. Het verscheen in 1969 in een periode dat de zwarte burgerrechtenbeweging zich hevig roerde. Vooral in de latere uitvoering van Aretha Franklin groeide het al snel uit tot een strijdlied van een hele generatie zwarte jongeren.

My Sweet Lord/Today Is A Killer (1972)

Het album Emergency Ward was verpakt in knipsels die verslag deden van het bloedige conflict in Vietnam, dat in 1972 tergend langzaam zijn roemloze einde naderde. De wanhoop van die tijd werd op een zeldzaam intense manier verpakt in de combinatie van My Sweet Lord van George Harrison en Today Is A Killer, een gedicht van David Nelson – een van de leden van de vroege rapgroep The Last Poets. Een adembenemend epos dat een hele lp-kant in beslag nam, met een geweldige bijdrage van het Bethany Baptist Church Junior Choir uit South Jamaica, New York. Een van haar meest intense momenten.

Baltimore (1978)

In 1978 liet Nina Simone zich verleiden tot het opnemen van een album voor het fusion-label CTI, Baltimore. Het titelnummer was een cover van het origineel van Randy Newman, waarmee hij op de van hem bekende manier zijn omgeving observeerde. In dit geval grootsteeds verval, opgetekend in Baltimore, Maryland: ‘Hooker on the corner, Waiting for a train, Drunk lying on the sidewalk, Sleeping in the rain’.

 

Tekst: Robert Haagsma

Reacties