The Legacy of Music
Dream Theater: maak kennis in 6 stappen

Dream Theater: maak kennis in 6 stappen

22, January 2016

Dream Theater is de band die het progressieve hardrock/metal-genre wereldwijd op de kaart heeft gezet. Het vijftal scoorde zelfs een hit met nummer Pull Me Under. Na een carrière van ruim dertig jaar hebben de New Yorkers onder leiding van gitarist John Petrucci een uitgebreid, spannend en divers oeuvre opgebouwd. Ken je de band nog niet of wil je die beter leren kennen? Dan is dit een goede route om te bewandelen.

 

Pull Me Under, Dream Theater’s doorbraaknummer

 

Stap 1: Images And Words (1992)

Met de komst van zanger James LaBrie werd de wat wrange nasmaak van debuutalbum When Day And Dream Unite uit 1989, met zanger Charlie Dominici, in één klap weggespoeld. Ook qua productie is Images And Words een flinke stap voorwaarts – al zijn er nog altijd discussies over het ‘getriggerde’, mechanisch aanvoelende drumgeluid van voormalig drummer en medeoprichter Mike Portnoy. Niet zijn keuze, maar die van producer David Prater. Dit album bevat met opener Pull Me Under, een van Dream Theaters bekendste en meest geliefde nummers. Een ingekorte versie van dit ruim acht minuten durende rockavontuur is begin jaren negentig zelfs een MTV-hit en een favoriet van radiostations die hardere muziek draaien. Ook de ballads Another Day en Surrounded, de meer metalgerichte tracks Take The Time en Under A Glass Moon en het epische Learning To Live behoren nog altijd tot het beste werk van de band. Maar het nummer waar Dream Theater echt niet meer zonder kan, is Metropolis, Part 1: The Miracle And The Sleeper, met een legendarisch instrumentaal tussenstuk, inclusief onnavolgbare solo van bassist John Myung.

 

Metropolis, Part 1: The Miracle And The Sleeper, een van Dream Theater’s signatuursongs

 

Stap 2: Metropolis Part 2: Scenes From A Memory (1999)

Diverse muzikale thema’s van Metropolis Part 1: The Miracle And The Sleeper vormen de basis van dit conceptalbum waarin een liefdesdrama en thema’s als reïncarnatie en regressie centraal staan. Drummer Portnoy had carte blanche geëist van de platenmaatschappi. Die stemde toe en dat bleek een goede zet. Velen beschouwen Metropolis Part 2: Scenes From A Memory namelijk nog altijd als Dream Theater’s magnum opus. Het is een zeer dynamisch album met uiteenlopende composities. Zo speelt de akoestische gitaar een hoofdrol in Regression en de ongebruikelijk toegankelijke ballad Through Her Eyes enerzijds. Anderzijds zijn Fatal Tragedy, Beyond This Life, Home etalages voor de technische kunde van de instrumentalisten. Laat staan het instrumentale Dance Of Eternity: een shredfest optima forma, waarbij de vele noten duizelingwekkend snel om je oren vliegen. Exorbitant en uitdagend, en live een regelrechte freakshow om te aanschouwen, maar juist daarom zeer geliefd bij het Dream Theater-publiek, dat voor een groot deel uit muzikanten bestaat. De melodieuze pianoballad Through My Words, de stevige rocker Strange Deja Vu, het gospelachtige The Spirit Carries On en de fraaie afsluiter Finally Free houden dit album keurig in balans. Misschien niet het beste album om de band mee te leren kennen, waar waarschijnlijk wel het album dat je het beste bij zal blijven.

 

Een fraaie live-uitvoering van The Spirit Carries On, met uitgebreid gitaarsolo-intro, afkomstig van de dvd Score uit 2006

 

Stap 3: Six Degrees Of Inner Turbulence (2002)

Na het verschijnen van Metropolis Part 2 trok geschoold toetsenist Jordan Rudess zijn trukendoos open en durfde Dream Theater meer dan ooit te experimenteren. Het maakt van dit dubbelalbum een enerverende luisterervaring. Het bijwonen van een Pantera-concert zorgde ervoor dat gitarist Petrucci een van de hardste Dream Theater-nummers tot nu toe schreef: The Glass Prison, onderdeel van de zogenoemde 12 Step Suite-saga die over meerdere albums is bestreken en voorzien is van songteksten geschreven door voormalig alcoholist Portnoy. Met Misunderstood zoekt Dream Theater meer dan ooit zijn grenzen op, getuige het experimentele einde. En zelden kwam de band zo dicht bij de sound van Radiohead als op het door zanger James LaBrie aangevoerde Disappear. De tweede schijf bestaat uit het achtdelige titelnummer dat over verschillende innerlijke gevechten van uiteenlopende fictieve personages gaat. Voor dit nummer trekt toetsenist Rudess werkelijkwaar echt alles uit de kast. Hij orkestreerde het gelaagde instrumentale intro, Overture, en pakt verder flink uit met allerhande synthesizergeluiden. Op de concertdvd Score uit 2006 staat een integrale versie van deze 42 minuten lange muzikale reis. Daarbij wordt de band ook nog ondersteund door een orkest.

 

The Glass Prison: Dream Theater op zijn hardst

 

Stap 4: Octavarium (2005)

Dream Theater staat voornamelijk bekend als kundige progressieve metalband, maar wel eentje waarbij het vaak aan ‘gevoel’ ontebreekt. Maar toch is er ook duidelijk een melodieuzere kant te bespeuren, die vaak nogal wordt onderbelicht. Die meer toegankelijke kant komt op Octavarium iets duidelijker naar voren dan op andere platen. Neem I Walk Beside You, The Answer Lies Within en These Walls: composities met traditionelere songstructuren, toegankelijke melodieën en minder tempowisselingen en vreemde maatsoorten in één compositie. De band noemt voor deze plaat U2 en Coldplay zelfs als inspiratiebronnen. Met de metaltrack Root Of All Evil, en de door Muse geïnspireerde nummers Panic Attack en Never Enough (het lied waarin Portnoy afrekent met ontevreden fans) komt Dream Theater juist weer ongenadig hard uit de hoek. Het 24-minuten durende titelnummer behapt alle aspecten die Dream Theater karakteriseren. Na een Pink Floydiaans intro en een melodieus, bijna poppy vervolgstuk gaat het nummer over naar metalriffs, een instrumentale sectie en eindigt het met een van de fraaiste, meest epische gitaarsolo’s van Petrucci.

 

I Walk Beside You: hier laat Dream Theater van zijn meest poppy kant horen

 

Stap 5: Awake (1994)

Na Images And Words was het begin jaren negentig van het vorige Millennium de vraag of Dream Theater een commerciëlere kant op zou gaan en of er net zo’n hit op zou staan als Pull Me Under. Maar geen van beide gevallen is waar. Awake werd juist een vrij duister, behoorlijk stevig klinkend album. Petrucci’s gebruik van een zevensnarige gitaar, die veel lager en zwaarder klinkt dan een standaard zessnarig model, draagt hier zeker aan bij. Het aan elkaar gelinkte The Mirror en Lie zijn twee van de nummers die met zo’n gitaar zijn ingespeeld. Misschhien geen commerciële hits, maar ze zitten wel in de collectieve geheugens van fans van het eerste uur gebakken. Wie deze hardere, duistere kant van Dream Theater waardeert, kan zonder probleem Train Of Thought (2003), Systematic Chaos (2007) en Black Clouds And Silver Linings (2009) proberen. Space-Dye Vest, een zwaarmoedig nummer van de hand van voormalig toetsenist Kevin Moore is een beetje vreemde eend in de bijt op Awake. Voormalig artistiek leider Portnoy heeft altijd gezegd dat het nummer niet op plaat was gekomen als hij eerder had geweten dat Moore de band zou verlaten.

 

De onder fans zo geliefde combo The Mirror/Lie : volop zevensnarig muziekgeweld

 

Stap 6: Dream Theater (2013)

In 2010 maakte drummer en medeoprichter Portnoy bekend dat hij Dream Theater had verlaten. Gevolg van een uit de hand gelopen bandiscussie. Hij wilde een rustperiode van een X-aantal jaar inlassen; de rest wilde dat niet. En zo kwam het dat Portnoy, al die jaren spreekbuis van de band en directe contactpersoon tussen Dream Theater en zijn fans, het veld moest ruimen voor slagwerker Mike Mangini. Tot nu toe maakte Dream Theater twee platen met Mangini en de release van het nieuwe dubbelconceptalbum The Astonishing staat gepland voor 29 januari aanstaande. Inmiddels is er een duidelijke omslag in sound/productie te horen. Dat geldt ook voor het naar de band genoemde, elfde studioalbum. Dat klinkt iets toegankelijker, bevat meer to the point liedjes en vertoont meer overeenkomsten met Rush dan ooit. Misschien niet het allerbeste album uit het oeuvre, maar wel eentje die de meest moderne periode van de band belichaamt, en juist door de versimpelde aanpak toch iets vernieuwender is dan A Dramatic Turn Of Events uit 2011.

 

The Looking Glass: de huidige bandsamenstelling en sound van Dream Theater

 

Conclusie: Dream Theater is helemaal je ding of je kan er totaal niets mee. Het is hoe dan ook een zeer diverse band met een soms lastig te doorgronden oeuvre. En je kunt de band niet op een handjevol nummers beoordelen, laat staan één of twee albums. Daarvoor is de muziek per plaat te uiteenlopend. Maar als je de moeite wilt nemen en tijd wilt investeren, dan geeft deze lijst je hopelijk een goede houvast.